English
دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 202 بازدید ) ( 41 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 1
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
عنوان مقاله : مقایسه­ وضعیت سلامت بوم­ نظام‌های زراعی در استان­ های شمالی ایران طی سال ­های دهه 80
خلاصه مقاله : سابقه و هدف: با وجود کارکردهای پرشماری که بوم‌نظام‌های زراعی (اگرواکوسیستم ­ها) دارند ولی در سده اخیر بیشتر به‌عنوان واحدهای تولیدی مدنظر قرار گرفته ­اند. بوم‌نظام‌های زراعی رایج برای افزایش تولید به‌شدت وابسته به انرژی­ های فسیلی هستند که از راه کاربرد نهاده­ ها به آن­ها وارد می­ شوند. این نظام‌ها افزون بر آسیب ­پذیر بودن، باعث کاهش منابع انرژی و اثرگذاری­ های سوء محیطی می ­شوند، بنابراین نظارت و مدیریت دقیق بر آن­ها به‌ منظور کاهش مشکلات و پایداری تولید در بوم‌نظام‌های زراعی ضرورت خواهد داشت. بسیاری از محققان براین باورند، مشکلات نظام ­های زراعی پیچیده کشاورزی باید در قالب سلامت بوم‌ نظام‌های زراعی بررسی و شناسایی شود مفهوم سلامت مربوط به توانایی حفظ و ارتقاء ویژگی­ های مختلف مانند تنوع، تولید، قابلیت برگشت، ثبات، خوداتکایی و انسجام در بوم‌نظام زراعی است و ارزیابی این ویژگی­ ها در ابعاد اقتصادی-اجتماعی، انسانی و محیطی و همچنین روابط و اثرهای متقابل آن­ها درمجموع نشان­ دهنده سلامت یک بوم‌نظام زراعی خواهد بود.مواد و روش­ ها: در این بررسی به‌منظور ارزیابی وضع سلامت بوم‌نظام‌های زراعی سه استان گلستان، مازندران و گیلان در سال‌های دهه 80 خورشیدی، با توجه به داده­ های موجود، درآغاز ویژگی­ های بوم‌نظام‌های زراعی در سه ملاک ارزیابی شامل ساختاری، کارکردی و سازمانی دسته­ بندی شدند. آنگاه برای کمی کردن هر ملاک از چندین سنجه استفاده شد. پس از نرمال‌سازی سنجه­ ها که به‌منظور جمع ­پذیر شدن آن­ها انجام شد، هر ملاک در یک استان از مجموع سنجه ­های آن ملاک در استان به دست آمد.نتایج و بحث: سلامت کل بوم‌نظام‌های زراعی هر استان حاصل جمع سنجه­ های ملاک ­های سه­ گانه بود. نتایج این بررسی نشان داد که سلامت کل بوم‌نظام‌های زراعی استان مازندران طی ده سال بررسی بالاتر از دو استان دیگر بود و استان­ های گلستان و گیلان در مقام دوم و سوم قرار داشتند. سلامت ساختاری و سازمانی بوم‌نظام‌های زراعی استان مازندران نقش مؤثرتری در بالاتر بودن سطح سلامت کل بوم‌نظام‌های زراعی این استان داشت. در استان گیلان بوم‌نظام‌های زراعی ازنظر هر سه ملاک ساختاری، کارکردی و سازمانی در سطح ضعیفی قرار داشتند. بوم‌نظام‌های زراعی استان گلستان طی دوره بررسی ازلحاظ سازمانی وضعیت بهتری نسبت به ویژگی­ های کارکردی و ساختاری داشتند.نتیجه­ گیری: در مقایسه سه استان شمالی کشور، بوم‌نظام‌های زراعی استان گیلان دارای سطح سلامت کمتری نسبت به دو استان دیگر بودند؛ بنابراین بهره­ برداری پایدار از بوم­ نظام­ های زراعی این استان نیاز به برنامه ­ریزی و مدیریت دقیق دارد. افزایش تنوع کشت گونه ­های زراعی، کاهش تراکم زراعی و فراهمی ماشین­ های کشاورزی در استان موجب افزایش سطح سلامت ساختاری بوم ­نظام ­ها خواهد شد. استفاده از بقولات در تناوب و کاهش کاربرد کودهای شیمیایی می­ تواند با افزایش سطح سلامت سازمانی، توانایی بوم‌نظام‌های زراعی استان را در ارائه کارکردهای متنوع افزایش داده و درمجموع باعث افزایش سطح سلامت کل شود. در استان مازندران و گلستان توجه به ویژگی­ های ساختاری بوم‌نظام‌های زراعی (به‌ویژه کاهش تراکم زراعی و افزایش دسترسی به سامانه‌های آبیاری تحت‌فشار و ماشین­ های کشاورزی) در کنار شرایط به ­نسبت مطلوب سلامت سازمانی بوم ­نظام­ ها می ­تواند منجر به افزایش سلامت کارکردی و درنهایت ارتقاء سلامت کل بوم‌نظام‌های زراعی شود.
تخصص ها : سلامت ساختاری، سلامت سازمانی، سلامت کارکردی، کشاورزی پایدار.
منابع : Alkorta, I., Albizu, I., Amezaga, I., Onaindia, M., Buchner, V. and Garbisu, C., 2004. Climbing a ladder: A step-by-step approach to understanding the concept of agroecosystem health. Reviews on Environmental Health. 19(2), 141-159.Altieri, M.A., 1999.* The ecological role of biodiversity in agroecosystems. Agriculture, Ecosystem and Environment. 74, 19-31.Altieri, M.A., Funes-Monzote, F.R. and Petersen, P., 2012. *Agroecologically efficient agricultural systems for smallholder farmers: contributions to food sovereignty. Agronomy and Sustainable Development. 32, 1–13.Bender, S.F. and Heijden, M.G.A., 2015.*Soil biota enhance agricultural sustainability by improving crop yield, nutrient uptake and reducing nitrogen leaching losses. Journal of Applied Ecology. 52, 228-239.Burel, F.M. and Baudry, J., 1995. *Species biodiversity in changing agricultural landscapes: a case study in the Pays d’a´uge, France. Agriculture, Ecosystem and Environment. 55, 193–200.*Davarpanah, S., Hashemibonab S. and Khodaverdizadeh. M., 2017. *Assessment of agricultural sustainability in Ardebil Province using a hybrid approach AHP and TOPSIS. Journal of Agroecology. 7 (2), 17-30. (In Persian with English abstract).Gallopin, G.C., 1995. *The potential of agroecosystem health as a guiding concept for agricultural research. Ecosystem Health. 3, 129–140.*Glover, J.D., Reganold, J.P., Bell, L.W., Borevitz, J., Brummer, E.C., Buckler, E.S. and Xu, Y., 2010. *Increased food and ecosystem security via perennial grains. Science. 328(5986), 1638-1639.Heermann, D.F., Wallender, W.W. and Bos, M.G., 1990.* Irrigation efficiency and uniformity. In: Hoffman, G.S., Howell, T.A., Soloman, K.H. (Eds.), Management of Farm Irrigation System. ASAE, St. Joseph, MI, pp. 125–149.Heinberg, R., 2010. *Peak Everything: Waking Up to the Century of Declines. New Society Publishers, Gabriola Island, Canada.Kalantari, K.H. and Mirgohar, M., 2002. Assessing of effective factor on level and amount of technical knowledge and its role in irrigated wheat crop in Tehran and Esfahan. Agricultural Economic and Development. 40,103-125.* (In Persian with English abstract).Karr, J.R., 1993. Measuring biological integrity: lessons from streams. In: Woodley, S., Kay, J.J., Francis, G. (Eds.), Ecological Integrity and the Management of Ecosystems. St. Lucie Press, Delray Beach, Felorida, pp. 83–104.Koocheki, A., 2003.* Sustainable Agriculture and the Environment. Final report of the future of the food, Islamic Republic of Iran, Academy of Sciences, Tehran, Iran.Koocheki, A., Nassiri Mahallati, M., Zarea Fizabadi, A. and Jahanbin, G., 2004. *Diversity of cropping systems in Iran. Agronomy and Horticulture. 63(2), 70-83. (In Persian with English abstract).Li, B., Xie, H., Wu, J., Hong, R., Chong, J. and Wang, C., 2007.* Study on the agro ecosystem health assessment in Western China. In Proceedings Geoscience and Remote Sensing Symposium, 23th-28th  July, Barcelona, Spain. pp. 813–818. Mahdavi Damghani, A.M., Koocheki, A., Rezvani Moghadam, P. and Nasiri Mahalati, M., 2005. *Ecological Sustainability of a Wheat-cotton Agroecosystem in Khorassan. Iranian Agricultural Research. 3(1), 129-142. (In Persian with English abstract).Ministry of Agriculture, 2011. *Statistics. Available online at: http://amar.maj.irMohammadi, H., Koocheki, A., Nassiri Mahallati, M. and Jahan, M., 2016. *Study of agroecosystem heath in western provinces of Iran. Journal of Environmental Sciences. 14(1), 39-50.* (In Persian with English abstract).Mohammadzadeh, A., Mahdavi Damghani, A., Vafabakhsh, J. and Deihimfard, R., 2016. *Sustainabilityassessment of wheat and barley agroecosystems by quantitative indices: Case study for Maragheh Bonab plain, East Azerbaijan province. Journal of Agroecology. 6 (2), 319-337. *(In Persian with English abstract).Moonen, A.C. and Barberi, P., 2008. *Functional biodiversity: an agroecosystem approach. Agriculture, Ecosystems and Environment. 127(1–2), 7–21.Mulvaney, R.L., Khan, S.A. and Ellsworth, T.R., 2009. *Synthetic nitrogen fertilizers deplete soil nitrogen: A global dilemma for sustainable cereal production. Journal of Environmental Quality. 38(6), 2295-2314.Nassiri, M., Koocheki, A. and Mazaheri, D., 2005. *Diversity of crop species in Iran. Biaban. 10(1), 33-50. (In Persian with English abstract).Noberg, J., 1999.* Linking natures services to ecosystems: Some general ecological concepts. Ecological Economics. 29, 183-202.Okey, B.W., 1996. *Systems approaches and properties, and agroecosystem health. Journal of Environment Management. 48, 187–99.Quyet Vu, M., 2014. *Multi-level assessment of land degradation: the case of Vietnam. Ph.D. Thesis. Bonn University, Germany.Rodrigues, M., Santos, L., Tiago, P., Rodrigues, A.P., de Souza, C.R., Lopes, C.M., Maroco, J.P., Pereira, J.S. and Chaves, M.M., 2008.* Hydraulic and chemical signalling in the regulation of stomatal conductance and plant water use in field grapevines growing under deficit irrigation. Functional Plant Biology. 35, 565–579.*Rostami, M. and Mohammadi, H., 2018. An assessment of the sustainability of agricultural systems in Golestan province, Iran. International Journal of Agricultural Management and Development. 8(1), 67-76.Shiyomi, M. and Koizumi, H., 2001. *Structure and Function in Agroecosystem Design and Management, CRC Press, Boca Raton, Florida.Smith, P., Martino, D., Cai, Z., Gwary, D., Janzen, H., Kumar, P., McCarl, B.A, Ogle, S., Omara, F., Rice, C., Scholes, B. and Sirotenko, O., 2007.* Agriculture in Climate Change Mitigation. Cambridge University Press., Cambridge, UK.Su, S., Zhang, Z., Xiao, R., Jiang, Z., Chen, T., Zhang, L. and Wu, J., 2012.* Geospatial assessmented index based on catastrophe theory. Stochastic Environmental Research and Risk Assessment. 26, 321-334.Vafabakhsh, K., Koocheki, A. and Nassiri Mahallati, M., 2007.* Agroecosystem health assessment in Mashhad. Iranian Journal of Field Crops Research. 5(1), 177-186. (In Persian with English abstract).Xu, W. and Mage, J.A., 2001. *A review of concepts and criteria for assessing agroecosystem health including a preliminary case study of southern Ontario. Agriculture, Ecosystem and Environment. 83, 215-233.Zhou, P., Lukkanen, O., Tokola, T. and Nieminen, J., 2008.* Effect of vegetation cover on soil erosion in a mountainous watershed. Catena. 75, 319-325.Zhu, W., Wang, S. and Caldwell, C.D., 2012. *Pathways of assessing agroecosystem health and agroecosystem management. Acta Ecologica Sinica. 32, 9-17.*
شماره صفحه :
از 1 تا 14


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
هدا محمدی 1دانشگاه ملایر  M.rostami@malayeru.ac.ir 
مجید رستمی
(نویسنده مسئول)
2دانشگاه ملایر  M.rostami@malayeru.ac.ir 
رضا میرزایی تالارپشتی 3دانشگاه شهید بهشتی  M.rostami@malayeru.ac.ir 

کلیه حقوق این وب سایت برای دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی محفوظ می باشد .