English
دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 9 بازدید ) ( 16 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 2
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
عنوان مقاله : تحلیل هزینه - فایده کشت گونه‌های دارویی- تجاری استان خراسان رضوی
خلاصه مقاله : سابقه و هدف: نیاز روز افزون به صنایع داروسازی و یا فرآوری محصولات دارویی با منشاء گیاهی، و همچنین لزوم توجه به کشت و افزایش سطح زیر کشت گونه‌های دارویی بسیار محسوس شده است. در ایران بیشتر گیاهان دارویی مورد استفاده از رویشگاه اصلی آنها برداشت می شوند که افزون بر افزایش فشار و تخریب رویشگاه، محصول گردآوری شده نیز به دلایل مختلف خالص نبوده و کیفیت مطلوبی  ندارند. در صورت زراعی کردن و کشت گونه‌های دارویی و تعیین میزان سود خالص و مواد موثره آنها، می‌توان آنها را به عنوان کشت جایگزین گیاهان رایج در مناطق مورد نظر مطرح کرد. بنابراین هدف اصلی این بررسی اقتصادی کردن کشت گیاهان دارویی بوده است.مواد و روش­ ها: در این پژوهش گونه‌های گیاهی مهم دارویی که در استان خراسان رضوی کشت می‌شوند، مانند؛ خاكشير، گل گاو زبان، زيره سبز، ، شويد، مرزه، خوردانه و شيرين بیان بررسی شدند. روش گردآوري آمار و اطلاعات به دو روش اسنادي و پيمايشي در سال 1391 بوده است. جامعه آماري اين پژوهش كشاورزاني بودند كه گياهان دارويي در استان خراسان رضوي کشت می‌کردند، با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای (ناحیه ای)،  شهرستان سبزوار و بخشي از شهرستان نيشابور به عنوان ناحیه مورد بررسی انتخاب شدند.  داده‌های به دست آمده با استفاده از تحلیل فایده- هزینه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و تحلیل سود آوری آنها نیز انجام و تفسیر شده است.نتایج و بحث: نتایج پژوهش نشان داد، میانگین کل هزینه تولید گل گاو زبان، خاكشير،  زيره سبز، شويد، مرزه، خوردانه و شيرين بیان به ترتیب در حدود 66 ، 4/7، ، 4/11، 7/57، 8/13، 5/8 و 4/9 ميليون ريال در هر هکتار و میانگین درآمد کشت این گیاهان در هر هکتار به ترتیب در حدود 514، 68، ، 2/58، 343، 80، 15و 51 میلیون ریال بوده است. گل گاو زبان، خاكشير،  زيره سبز، شويد، مرزه، خوردانه و شيرين بیان به طور میانگین به ترتیب حدود 448،60، ، 8/46، 285، 66، 7 و 42 میلیون ریال سود برای کشاورزان در هر هکتار داشته است. بيشترين هزينه توليد در ميان گياهان مورد ارزیابی مربوط به گل گاو زبان و شويد، و كمترين هزينه توليد مربوط به خاكشير و  پس از آن خوردانه می‌باشد. بيشترين درآمد نيز مربوط به  گل گاو زبان و كمترين درآمد مربوط به خوردانه بوده است. گل گاو زبان با داشتن بيشترين هزينه به علت درآمد خوبي كه داشته داراي بيشترين سود بوده و كمترين سود از آنِ كشاورزان توليد كننده زيره است. نسبت هزینه - فایده در مورد همه‌ي گياهان دارويي بالاتر از يك بوده و گویای آن است كه كشت انواع گياهان دارويي داراي توجيه اقتصادي مي‌باشد. بيشترين نسبت هزينه -  فایده مربوط به خاكشير با  14/9 و مزره با 65/7 است كه نسبت بسيار بالايي مي باشد. كمترين اين نسبت مربوط به خوردانه با 69/1 است.نتیجه ­گیری: نتایج پژوهش نشان مي‌دهد كه كشت گياهان دارويي مورد بررسي، نخست اینکه داراي هزينه - فايده بالاتر از يك و در نتیجه داراي سود اقتصادي بوده و دوم اینکه برای کشت هر هكتار گياهان دارويي نسبت به دیگر گياهان زراعي و باغي نیاز به آب مصرفي کمتری دارد. لذا كشت گياهان دارويي به كشاورزان توصيه می شود.
تخصص ها : ارزیابی اقتصادی، نسبت هزینه - فایده، گیاهان دارویی، خراسان رضوی، سبزوار.
منابع : Boroujerdi, M., 2010. Study on compatibility and effects of employment of medicinal plant peppermint. Case study: Markazi province. In Proceedings, Iran Medicinal Plants Industry Development Congress, 2nd – 3rd March, Mazandaran, Iran. p. 300.*Channabasappa, K.S. and Madiwallar, S.L., 2007. “Influence of arecanut on economic yield and quality parameters of medicinal plants” Karnataka. Journal of Agriculture Sciences. 20 (4), 880-882 .*Deshpande, R.S., Neelakanta, N.T. and Naveen H., 2007. Cultivation of Medicinal Crops and Aromatic Crops as a Means of Diversification in Agriculture. ADRTC Research Report. India.*Hansen, J.R., 1989. Guide to the practical appraisal of the cost-benefit analysis of social expenditures in developing countries. United Nations Industrial Development Organization.Vienna, Austria.*Hatami Sardashti ,Z , Bakhshi, M and Jami Al-Ahmadi M.,2014. An economic analysis of saffron production in South Khorasan Province. Journal of agroecology.  4(1). (In Persian with English Abstract).*RIFR. 2008. Strategic plan of medicinal plants. Available online at:  https://www.bgci.org/worldwide/article/0174/*Shankar, R. and Rawat, M.S., 2006. “Medicinal plants activities for change in the socio-economic status in rural areas of north east india”.  Bulletin of Arunachal Forest Research. 22 (1-2), 58-63.*Sher, H., Mohammed, N. and Alyemeni, F., 2010. Cultivation and domestication study of high value medicinal plant species (its economic potential and linkages with commercialization. African Journal of Agricultural Research. 5(18), 2462-2470.*Singh, K.M. and Swanson, B.E., 2013.”Development of supply chains for medicinal plants: A case   study involving the production of Vinca Rosa by small farmers in the patna district of Bihar India MPRA”Paper. Available online at:  http://globalfoodchainpartnerships. org/*Tung, Au. and Tomas, P.Au., 2000. Engineering Economics for Capital Investment Analysis. Second ed.  Prentice Hall., Englewood Cliffs, NewJersey.* Tynsong, H.M. and Tiwari, B.K., 2013. Domestication, conservation and livelihoods: A case study of piper peepuloides Roxb. An important no timber forest product in South Meghalaya, Northeast India. International Journal of Biodiversity. Available online at: https://www.hindawi.com/journals/ijbd/2013/987914/Vojdani, H. and Solg, M., 2005. Economic study of the production of several major medicinal plants in Hamadan province. In Proceedings National Sustainable Development of Medicinal Plants Congress, 26th -28th June, Mashhad, Iran. P.621-262.*Zabta, K.S., 2010. Medicinal plants research in Pakistan. Journal of Medicinal Plants Research. 4(3), 161-176.*Zahedi, M., Eshghizadeh, H.R. and Mondani, F., 2014. Evaluation of energy use efficiency and economical indices in safflower (Carthamus tinctorius L.) production system in Isfahan province Journal of Agroecology. 4(1). (In Persian with English Abstract).*
شماره صفحه :
از 1 تا 12


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
سید احمد محدث حسینی
(نویسنده مسئول)
1مرکز تحقيقات و آموزش کشاورزي و منابع طبيعي استان خراسان رضوی  amohaddes@gmail.com 
احمد صادقی 2دانشگاه شهید بهشتی  amohaddes@gmail.com 

کلیه حقوق این وب سایت برای دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی محفوظ می باشد .