English
دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 13 بازدید ) ( 16 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 2
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
عنوان مقاله : شناسایی صفات زراعی مؤثر بر عملکرد ارقام بومی برنج با استفاده از مدل‌های رگرسیون چندگانه
خلاصه مقاله : سابقه و هدف: متخصصان اصلاح‌نباتات برای انتخاب اهداف اصلاحی خود از میان صفات متنوع مورفولوژیک و فیزیولوژیک نیاز به دسته ­بندی محدودیت­ ها و قابلیت‎های موجود در گیاهان دارند؛ این موضوع برای برآورد میزان افزایش عملکرد ناشی از تغییر در صفات گیاهی اهمیت بالایی دارد که رسیدن به آن مستلزم استفاده از روش‎های آماری مناسب است. از این‌رو، این پژوهش با هدف شناسایی و انتخاب صفات زراعی مؤثر بر عملکرد ارقام بومی برنج با استفاده از رگرسیون چندگانه در منطقه ساری انجام شد.مواد و روش­ ها: برای اجرای آزمایش در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و 12 رقم بومی برنج، داده‎های مورد نیاز برای استفاده در مدل‎سازی رگرسیونی جمع‎آوری شدند. به منظور تعیین مهم‌ترین صفات و نشان دادن سهم صفات مختلف در تشکیل و تعیین عملکرد شلتوک از روش گزینش متغیر و رگرسیون چندگانه استفاده شد. با استفاده از رگرسیون چندگانه، ارتباط بین عملکرد شلتوک با تمامی صفات به‌صورت کمی تعیین شد. همچنین، با توجه به همبستگی منفی و یا مثبت موجود بین صفات تعداد خوشه‌چه پر در خوشه و شاخص برداشت، برای شناسایی تغییرات عملکرد ناشی از همبستگی این دو صفت، سه فرضیه مطرح و جوانب مختلف آن مورد بررسی قرار گرفت.نتایج و بحث: صفات تعداد روز تا سبز شدن بذر، تعداد روز تا گرده‌افشانی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، طول برگ پرچم، تعداد خوشه‌چه پر در خوشه، وزن هزار دانه و شاخص برداشت که در افزایش عملکرد بیشترین نقش را داشتند، با استفاده از رگرسیون چندگانه، شناسایی و مقدار مطلوب هر یک از آن‌ها مشخص شدند. این هفت متغیر، 50 درصد از تغییرات عملکرد را توجیه کردند. نتایج نشان داد چنانچه ارتباط و همبستگی موجود بین صفات تعداد خوشه‌چه پر در خوشه و شاخص برداشت دستخوش تغییرات قرار گیرد، می‌توان از آن به نفع عملکرد بهره گرفت. با توجه به همبستگی منفی موجود بین دو صفت تعداد خوشه‌چه پر در خوشه و شاخص برداشت، برای تعیین تغییرات عملکرد سه فرضیه مطرح شد. اگر همبستگی موجود بین صفات شاخص برداشت و تعداد خوشه‌چه پر در خوشه قابل شکستن نباشد، عملکرد نسبت به متوسط عملکرد ارقام بومی برنچ 1722 (از 4581 به 6303) کیلوگرم در هکتار افزایش خواهد یافت. در صورتی که مقدار تعداد خوشه‌چه پر در خوشه و شاخص برداشت در حد متوسط بماند، عملکرد به میزان 1985 (از 4581 به 6566) کیلوگرم در هکتار افزایش خواهد یافت. اگر همبستگی بین تعداد خوشه‌چه پر در خوشه و شاخص برداشت شکسته شود، مقدار افزایش عملکرد 2747 (از 4581 به 7329) کیلوگرم در هکتار خواهد بود. نتایج روش مورد استفاده در این تحقیق به علت اینکه به اختلافات ژنتیکی بین ارقام توجه دارد، می‌تواند راهگشای متخصصان اصلاح‌نباتات برای انتخاب صفات مؤثر بر عملکرد برنج باشد.نتیجه ­­گیری: با انتخاب مقادیر بهینه صفات انتخاب شده در مدل، متوسط عملکرد از 4581 کیلوگرم در هکتار به 6303 تا 7329 کیلوگرم در هکتار قابل افزایش است. نتایج روش مورد استفاده در این پژوهش به علت اینکه به اختلافات ژنتیکی بین ارقام توجه دارد، می‌تواند در کنار سایر روش‌ها به متخصصان اصلاح‌نباتات برای انتخاب مهم‌ترین صفات مؤثر بر عملکرد ارقام برنج کمک کند.
تخصص ها : اصلاح‌نباتات، تغییرات عملکرد، رگرسیون چندگانه، همبستگی صفات.
منابع : Abravan, P., Soltani, A., Majidian, M. and Mohsenabadi, Gh., 2016. Study of field management factors and underlying reasons limiting yield of oilseed rape in east of Golestan province using CPA method. Journal of Agroecology. 7 (2), 46-60.*Alyari, H., Shekari, F. and Shekari, F., 2000. Oilseed crops agronomy and physiology. Amidi Press, Tabriz, Iran.*Andrivon, D., Giorgetti, C., Baranger, A., Calonnec, A., Cartolaro, P., Faivre, R., Guyader, S., Lauri, P. E., Lescourret, F., Parisi, L., Ney, B., Tivoli, B. and Sache, I., 2012. Defining and designing plant architectural ideotypes to control epidemics? European Journal of Plant Pathology. 135, 611-617.*De Bie, C.A.J.M., 2000. Yield gap studies through comparative performance analysis of agro-ecosystems. International Institute for Aerospace and Earth Science (ITC), Enschede. The Netherlands. 234 p.*Esfahani, M., Sadrzadeh, S.M., Kavoosi, M. and Dabagh-Mohammadi-Nasab, A., 2005. Study the effect of different levels of nitrogen and potassium fertilizers on yield, yield components and growth of rice c. v. Khazar. Iranian Journal of Crop Science. 7(3), 226-241. (In Persian with English abstract).*Espe, M.B., Cassman, K.G., Yang, H., Guilpart, N., Grassini, P., Van Wart, J., Anders, M., Beighley, D., Harrell, D., Linscombe, S., McKenzie, K., Mutters, R., Wilson, L.T. and Linquist, B.A., 2016b. Yield gap analysis of US rice production systems shows opportunities for improvement Matthew. Field Crops Research. 196, 276-283.*Espe, M.B., Yang, H., Cassman, K.G., Guilpart, N., Sharifi, H. and Linquist, B.A., 2016a. Estimating yield potential in temperate high-yielding, direct-seeded US rice production systems. Field Crops Research. 193, 123-132.*Faraji, A., Raisi, S., Hezarjeribi, E. and Mobasher, S., 2012. Oil crops. Noruzi First edition. 542 p. (In Persian with English abstract).*Foley, J.A., Ramankutty, N., Brauman, K.A., Cassidy, E.S., Gerber, J.S., Johnston, M., Mueller, N.D., O’Connell, C., Ray, D.K., West, P.C., Balzer, C., Bennett, E.M., Carpenter, S.R., Hill, J., Monfreda, C., Polasky, S., Rockstrom, J., Sheehan, J., Siebert, S., Tilman, D. and Zaks, D.P.M., 2011. Solutions for a cultivated plant. Nature. 478(7639), 337-342.*Gorjizad, A., Dastan, S., Soltani, A. and Ajam Norouzi, H., 2019. Evaluation of Potential Yield and Yield Gap Associated with Crop Management in Improved Rice Cultivars in Neka Region. Agroecology Journal. 11(1), DOI: 10.22067/jag.v11i1.67430 . (In Persian with English abstract).*Halalkhor, S., Dastan, S., Soltani, A. and Ajam Norouzi, H., 2018. Documenting the process of rice production and yield gap associated with crop management in local cultivars of rice production (case study: Mazandaran province, Babol region). Agricultural Crop Management. 20(2), 397-414. (In Persian with English abstract).*Hochman, Z., Gobbett, D., Holzworth, D., McClelland, T., Van Rees, H., Marinoni, O., Garcia, J.N. and Horan, H., 2013. Reprint of “quantifying yield gaps in rainfed cropping systems: A case study of wheat in Australia”. Field Crops Research. 143, 65-75.*Hosseinzadeh Fashalami, N., Kazemitabar, S.K., Babaeian Jelodar, N.A., Zamani, P. and Allahgholipour, M., 2009. A Study of genetic diversity among different rice (Oriza sativa L.) genotypes using multivariate methods. Iranian Journal of Field Crop Science. 40(1), 45-54. (In Persian with English abstract). *Jafarnodeh, S., Sheikh, F. and Soltani, A., 2017. Identification of plant characteristics related to seed yield of faba bean (Vicia faba L.) genotypes using regression models. Iranian Journal of Crop Sciences. 19(3), 208-219. (In Persian with English abstract).*Kebriyayi, D., Rabiyi, B. and Samizadeh Lahiji, H., 2012. The multivariate analysis of morphologic traits, grain yield and yield components of native and improved rice varieties. Iranian Journal of Field Crop Science. 43(2), 269-279. (In Persian with English abstract).*Khazaei, B., Soltani, A., Faraji, A. and Hajarpoor, A., 2016. Determine the ideotypes of sunflower (Heliantus annuus) in the Gonbad region using modeling and multiple regression method. Journal of Crop Production. 9(3), 1-21.*Mueller, N.D., Gerber, J.S., Johnston, M., Ray, D.K., Ramankutty, N. and Foley, J.A., 2012. Closing yield gaps through nutrient and water management. Nature. 490, 254-257.*Nehbandani, A., Soltani, A., Zeinali, E. and Hoseini, F., 2017. Analyzing soybean yield constraints in Gorgan and Aliabad Katul using CPA method. Journal of Agroecology. 7(1), 109-123. (In Persian with English abstract).*O'Neill, B.C., Dalton, M., Fuchs, R., Jiang, L., Pachauri, S. and Zigova, K., 2010. Global demographic trends and future carbon emissions. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United State of America (PNAS). 107(41), 17521-17526.*Peng, S., Khush, G.S., Virk, P., Tang, Q. and Zou, Y., 2008. Progress in ideotype breeding to increase yield potential in rice. Field Crops Research. 108, 32-38.*Peng, S., Tang, Q. and Zou, Y., 2009. Current status and challenges of rice production in China. Plant Production Sciences. 12, 3-8.*Pirzadeh Moghaddam, M., Bagheri, A., Malekzadeh-Shafaroudi, S. and Ganjeali, A., 2014. Multivariate statistical analysis in chickpea (Cicer arietinum L.) under limited irrigation. Iran. Journal of Pulses Research. 5(2), 99-110. (In Persian with English abstract).*Rezazadeh, M., Khodarahmpour, Z. and Gilani, A., 2016. Study of rice (Oryza sativa L.) lines tolerant to heat stress of IRRI by using multivariate statistical methods. Electronic Journal of Crop Production. 9(2), 35-55. (In Persian with English abstract).*Rotter, R.P., Tao, F., Hohn, J.G. and Palosuo, T., 2015. Use of crop simulation modelling to aid ideotype design of future cereal cultivars. In press. Journal of Experimental Botany. 66(12), 3463-76.*Sharifi, P., Dehghani, H., Momeni, A. and Moghadam, M., 2013. Genetic relations of some of rice agronomic traits with grain yield using multivariate statistical methods. Iranian Journal of Field Crop Science. 44(1), 169-179. (In Persian with English abstract).*Sheehy, J.E. and Mitchell, P.I., 2015. Calculating maximum theoretical yield in rice. Field Crops Research. 182, 68-75.*Soltani, A. and Galeshi, S., 2002. Importance of rapid canopy closure for wheat production in a temperate sub-humid environment: experimentation and simulation. Field Crops Research. 77, 17-30.*Soltani, A., Rezaei, A., Khajehpour, M. and Mirlohi, A., 2000. Communication and share of various morphological and physiological traits in determining of grain yield sorghum. Journal of Agricultural Science and Natural Resource.  (4), 85-94.*Soltani, F., Hajjarpour, A. and Vadez, V., 2016. Analysis of chickpea yield gap and water-limited potential yield in Iran. Field Crops Research. 185, 21–30.*United Nations, 2011. World population to reach 10 billion by 2100 if fertility in all countries coverage’s to replacement level. Press release 3 May 2011. Available online at: http://unpopulation.orgvan Ittersum, M.K., Cassman, K.G., Grassini, P., Wolf, J., Tittonell, P. and Hochman, Z., 2013. Yield gap analysis with local to global relevance-A review. Field Crops Research. 143, 4-17.*Yoshida, S., 1981. Fundamentals of Rice Crop Science. International Rice Research Institute, Los Banos, Lagunna, Philippines.*
شماره صفحه :
از 13 تا 28


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
حسن حق شناس 1دانشگاه آزاداسلامی واحد گرگان  afsoltani@yahoo.com 
افشین سلطانی
(نویسنده مسئول)
2دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان  afsoltani@yahoo.com 
عباس قنبری 3دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار  afsoltani@yahoo.com 
حسین عجم نوروزی 4دانشگاه آزاداسلامی واحد گرگان  afsoltani@yahoo.com 
سلمان دستان 5پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی  afsoltani@yahoo.com 

کلیه حقوق این وب سایت برای دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی محفوظ می باشد .