English
دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 44 بازدید ) ( 20 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 1
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
عنوان مقاله : ارزیابي تاثیر فاصله هاي آبیاري در مرحله هاي مختلف رشد بر صفات فیزیولوژیک ژنوتیپ هاي برنج در شرایط آب و هوایي خوزستان
خلاصه مقاله : سابقه و هدف: برنج را مي‌توان مانند برخی گیاهان زراعی "گندم و ذرت" به عنوان يك گياه هوازي آبياري کرد. کاهش آب در دسترس گیاهان با مقاومت کمتر به خشکی در فاصله­ های آبیاری چند روزه یک بار به ویژه در مرحله گیاهچه ­ای بر صفات رشدی گیاه اثر منفی گذاشته و سبب کاهش رشد رویشی می ­شود. آبیاری تناوبی با فاصله زمانی کمتر در مرحله زایشی می ­تواند گزینه مناسبی برای کاهش جنبه ­های منفی خشکی پایان فصل رشد باشد. این پژوهش به منظور بررسی تاثیر فاصله ­های مختلف آبیاری بر تغییرپذیری ­های ماده خشک برگ، ساقه و عملکرد ژنوتیپ­ های (نژادگان) برنج انجام شد. هدف از این تحقیق شناسایی و واکنش فیزیولوژیکی سازوکارهای متحمل و یا حساس به کم ­آبی و غرقاب صفات بود. شناسایی این عامل­ ها از طریق بررسی روند تغییرپذیری ­های صفات یاد شده و نقش مثبتی که فرایند دوران رشد گیاه می­ توانند در افزایش عملکرد دانه ایفا کنند و همچنین ارائه صفات کاربردی برای اصلاح ژنوتیپ­ های مورد کشت برنج اجرا شد. مواد و روش­ ها: آزمایش به صورت کرت­ های یک­بار خرد شده روی فاصله­ های مختلف آبیاری و ژنوتیپ­ های برنج هوازی بر شاخص ­های فیزیولوژیکی و عملکرد دانه در استان خوزستان به مدت دو سال (1393 و 1394) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور با طول شرقی َ28 : ْ48 عرض شمالی َ50 : ْ31 طراحي و اجرا شد. چهار فاصله آبیاری (1، 3، 5 و 7 روزه) دركرت‌هاي اصلي تا عمق پنج سانتی­ متری و 12 ژنوتیپ برنج در كرت‌هاي فرعي در سه تکرار قرار گرفتند.نتایج و بحث: نتایج تجزیه مرکب نشان داده بین ژنوتیپ، فاصله آبیاری (با حجم 60 متر مکعب آب برای هر بار آبیاری در هر کرت) و اثر متقابل دو عامل در همه ­ی مرحله­ های رشد صفات تفاوت معنی­ داری در سطح یک درصد وجود داشت. فاصله آبیاری دوم بیشترین عملکرد را نیز به خود اختصاص داده بود. ژنوتیپ IR 81025-B-327-3 با میانگین 10/6555 کیلوگرم در هکتار از بیشترین میزان عملکرد دانه برخوردار بود. بیشترین میزان وزن ساقه در دو فاصله آبیاری با تناوب روزانه و سه روزه به­ دست آمد. کاهش وزن ساقه در فاصله بین 100 تا 125 روز پس از کاشت می­ تواند به دلیل سهم آن در انتقال دوباره ماده پرورده (اسیمیلات) باشد. همان گونه که بیشترین همبستگی مثبت و معنی ­دار عملکرد دانه با ساقه (**382/0) بود می­ توان بخشی از این افزایش عملکرد دانه را در نتیجه انتقال دوباره ماده پرورده­ ها از ساقه عنوان کرد. وزن برگ برخلاف وزن ساقه بیشترین میزان خود را در همه مرحله­ های رشدی در فاصله­ های آبیاری با تناوب پنج و هفت روزه دارا بودند که با توجه به همبستگی مثبت و معنی دار بین دو صفت اخیر این نتایج قابل توجیه می­ باشد.نتیجه­ گیری: صفات مزبور همگی بیشترین میزان خود را در مرحله­ های پایانی و بحرانی رشد در فاصله آبیاری با تناوب سه روزه داشتندو از آنجایی که بیشترین همبستگی مثبت و معنی­ دار نیز در مرحله پایانی رشد حاصل شده می­ توان افزایش عملکرد در این فاصله آیباری را توجیه کرد. همین همسویی با ژنوتیپ نیز به دست آمد به گونه ­ایی که ژنوتیپ­ های با مقاومت بالاتر به دلیل سازگاری بیشتر به ویژه در مرحله­ های آغازین رشد که گیاه وارد مرحله زایشی می­ شود توانستند عملکرد بیشتری نیز داشته باشند. این در حالی بود که انرژی گیاه در مرحله­ های  آغازین رشد بیشتر صرف سازگاری و مقاومت با شرایط پیرامون خود می­ شود، بنابراین افزایش میزان صفات بسیار کمتر  بود. در کل ژنوتیپ­ هایی که بیشترین میزان­ ها را در مرحله تأثیر گذار اواخر دوره رشد دارا بودند از بیشترین عملکرد دانه نیز برخوردار بودند ولی از صفاتی که کمترین میزان را دارا بودند نتایج به ­کلی معکوسی مشاهده شد.
تخصص ها : مقاومت، فاصله آبیاری، وزن برگ، وزن ساقه.
منابع : Abdola, A. A. and Zarea, M. J., 2015. Effect of mycorrhiza and root endophytic fungi under flooded and semi-flooded conditions on grain yield and yield components of rice. Crop Production. 8(1), 223-230.*Akbari, S., Kafi, M. and Rezvan Beidokhti, S., 2016. The effect of drought stress on yield, yield components and anti-oxidant of two garlic (Allium sativum L.) ecotypes with different planting densities. Journal of Agroecology. 8(1), 95 106.*Arvin, P. and Vafabakhsh, J., 2016. Study of drought and plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) on radiation use efficiency and dry matter partitioning into pod in different cultivars of Brassica oilseed rape. Journal of Agroecology. 8(1), 134-152.*Carmelita, M., Albertoa, R., Wassmanna, R., Hiranob, T., Miyatac, A., Hatanob, R., Kumara, A., Padrea, A. and Amante, M., 2011. Comparisons of energy balance and evapotranspiration between flooded and aerobic rice fields in the Philippines. Agricultural Water Management. (98), 1417–1430.*Chen, S., Cai, S., Chen, X. and Zhang, G., 2009. Genotypic differences in growth and physiological responses to transplanting and direct seeding cultivation in rice. Rice Science. 16(2), 143–150.*Chowdhury, M. D., Kumar, R.V., Sattar, A. and Brahmachari, K., 2014. Studies on the water use efficiency and nutrient uptake by rice under system of intensification. Bioscan. 9(1), 85–88.*Dong, N.M., Brandt, K.K., Sørensen, J., Hung, N.N., Hach, K.K., Tan, K.K. and Dalsgaard, T., 2012. Effects of alternating wetting and drying versus continuous flooding on fertilizer nitrogen fate in rice fields in the Mekong Delta, Vietnam. Soil Biol. Biochem. 47, 166–174.*Durand, M., Porcheron, B., Hennion, N., Maurousset, L., Lemoine, R. and pourtau, N., 2016. Water deficit enhances C export to the r in arabidopsis thaliana plants with contribution of sucrose transporters in both shoot and roots. Plant Physiology. 170(1), 1460-1479.*Dutta, R.K., Baset Mia, M.A. and Khanam, S., 2002. Plant architecture and growth characteristics of fine grain and aromatic rices and their relation with grain yield. Bangladesh Crop Physiology. 32, 95-102.*Emam, Y., 2007. Cereals production. Univ Press, Shiraz, Iran.*Farrell, T.C., Fox, K.M., Williams, R.I., Fukai, S. and Lewin, L.G., 2004. How to improve reproductive cold tolerance of rice in Australia. International Rice Cold Tolerance Workshop Discovery, 22th-23th July, Canberra.*Ghasemi-Nasr, M., Karandish, F., Naft-Chali, A. D. and Mokhtasa-Bigdali, A., 2016. Effect of  two periods of mid-season drainage on growth parameters of  two rice varieties. Journal of Water Research in Agriculture. 29(4), 419-431.*Ghosh, B. and Chakma, N., 2015. Impacts of rice intensification system on two C.D. blocks of Barddhaman district, West Bengal. Current Science. 109(2), 342-346.*Horie, T., Yoshida, H., Shiraiwa, T., Nakagawa, H., Kuroda, E., sasaki, T., Hagiwara, M., Kobata, T., Ohnishi, M. and Kobayashi, K., 2003. Analysis of benotype by environment interaction in yield formation processes of rice grown under a wide environmental range in Asia. 10. Asia Rice Network (ARICENET) research and preliminary results. JPN. Journal of Crop Science. 72(Extra issue2), 88-89.*Limouchi, K., Siadat, S.A. and Gilani, A., 2013. Sowing dates effect on yield and growth indexes of rice cultivars in northern Khozestan. Iranian society of Agronomy and Plant Breeding Sciences. 6(2), 167-184.*Limouchi, K., Siadat, S. A. and Gilani, A., 2014. Effect of planting date on vejetatives growth and yield of three rice cultivares in north regions of Khuzestan. Agronomic Research in Semi Desert Regions. 11(1), 51-63.*Limouchi, K., Siadat, S. A. and Gilani, A., 2015. Study of planting different dates on the panicle characteristics and yield of rice cultivars in North Khuzestan. Journal of Crop Production and Processing. 14(4), 77-87.*Lu, J., Okawa, T. and Hirasawa, T., 2000. The effect of irrigation regimes on the water use, dry matter production and physiological responses of paddy rice. Plant and Soil. 223(1/2), 209-218.*Mohd-Zain, N.A. and Razi-Ismail, M., 2016. Effects of potassium rates and types on growth, leaf gas exchange andbiochemical changes in rice (Oryza sativa) planted under cyclic water stress. Agricultural Water Management. 164(1), 83-90.*Mosavy, S. A., Khaledian, M. R., Ashrafzadeh, A. and Shahinrokhsar, P., 2016. Effects of limited irrigation on yield and water productivity increasing of three soybean genotypes in Rasht region. Journal of Water Research Agriculture. 29(4), 433-446.*Murchi, E., Jian chang, Y., Stella., H., peter, H. and Shaobing, P., 2002. Are there associations between grain filling rate and photosynthesis in the flag leaves of field grown rice. Journal of Exp. Botany. 53(378), 2217-2224.*Nehbandani, A., Soltani, A. and Darvishirad, P., 2016. Effect of terminal drought stress on water use, growth and yield of chickpea (Cicer arietinum L.). Journal of Plant Ecophysiology. 7(23), 17-27.*Pandey, A, Kumar, A., Pandey, D.S. and Thongbam, P. D., 2014. Rice quality under water stress. Indian Journal of Advances in Plant Research. 1(2), 23-26.*Park, G.H., Kim, J.H. and Kim, K.M., 2014. QTL analysis of yield components in rice using a cheongcheong/nagdong doubled haploid genetic map. American Journal of Plant Sciences. 5, 1174-1180.*Rafiee, M., 2007. Effect of Planting Date on Yield of some Rice Cultivars in Khorramabad Condition. Seed and Plant Production Journal. 24(2), 251-263.*Salehifar, M., Rabiei, B., Afshar-Mohammadian, M. and Asghari, J., 2014. Effect of IAA and Kinetin application on plant characteristics and chlorophyll fluorescence parameters in rice seedlings under drought stress condition. Iranian Journal of Crop Sciences. 16(4), 293-307. (In Persian with English abstract).*Sedaghat, N., Pirdashti, H., Asadi, R. and Mousavi-Taghani, Y., 2015. Effect of Different Irrigation Methods on Rice Water Productivity. Journal of Water Research in Agriculture. 28(1), 1-9.*Shanmugasundaram, B., 2015. Adoption of system of rice intensification under farmer participatory action research programme (FPARP). Indian Research. Indian Research Journal of Ext Education. 15(1), 114-117.*Srayloo, M., Sabouri, H. and Dadras, A. R., 2015. Assessing genetic diversity of rice genotypes using microsatellite markers and their relationship with morphological characteristics of seedling stage under non and drought-stress conditions. Cereal Research Communications. 5(1), 1-15.*Tan, X., Shao, D., Liu, H., Yang, F., Xiao, C. and Yang, H., 2013. Effects of alternate wetting and drying irrigation on percolation and nitrogen leaching in paddy fields. Paddy Water Environ. 11, 1–15.*Tarlera, S., Capurro, M. C., Irisarri, P., Scavino, A. F., Cantou, G. and Roel, C., 2015. Yield-scaled global warming potential of two irrigation management systems in a highly productive rice system. Scientia Agricola. 73(1), 43-50.*Tavala, R., Aalami, A., Sabouri, H. and sabouri, A., 2015. Evaluation of haplotype and allelic diversity of SSR markers linked to major effect QTL on chromosome 9 controlling drought tolerance in rice. Cereal Research. 5(1), 107-119.*Tuong, T.P., Bouman, B.A. M. and Mortimer, M., 2005. More rice, less waterintegrated approaches for increasing water productivity in irrigated rice-based systems in Asia. Plant Production Sciences. 8, 231– 41.*Tuyen, D. D. and Prasad, D. T., 2008. Evaluating difference of yield trait among rice genotypes (Oryza sativa L.) under low moisture condition using candidate gene markers. Omonrice. 16, 24-33.*Uphoff, N., Kassam, A. and Thakur, A., 2013. Challenges of increasing water saving and water productivity in the rice sector: introduction to the system of rice intensification (SRI) and this issue. Taiwan Journal of Water Conserv. 61, 1–13.*Wada, Y., yun, S., sasaki, H., Meeda, T., Mivra, K. and wadanabe, K., 2002. Dry matter production and nitrogen absorption of Japonica-Indica hybrid rice cultivars grown under upland conditions-a comparison with Japonica cultivates . Japanese Journal of Crop Science. 71(1), 28-35.*Wu, N., Guan, Y. and Shi, Y., 2011. Effect of water stress on physiological traits and yield in rice backcross lines after anthesis. Energy Procedia. 5, 255–260.*Xu, L., Yu, J., Han, L. and Huang, B., 2013. Photosynthetic enzyme activities and gene expression associated with drought tolerance and post-drought recovery in Kentucky bluegrass. Environ. Environ Exp Bot. 89, 28– 35.*
شماره صفحه :
از 52 تا 68


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
کاوه لیموچی
(نویسنده مسئول)
1مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان  kavehlimouchi@yahoo.com 
عطااله سیادت 2دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، اهواز  kavehlimouchi@yahoo.com 
عبدالعلی گیلانی 3دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول  kavehlimouchi@yahoo.com 
فاطمه فاطمی نیک 4دانشگاه پیام نور، تهران  kavehlimouchi@yahoo.com 

کلیه حقوق این وب سایت برای دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی محفوظ می باشد .