English
دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 119 بازدید ) ( 85 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 1
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
عنوان مقاله : تحلیل مقایسه اي خدمات اكوسیستمي بوم نظام هاي كشاورزي فشرده، رایج وارگانیک با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ( ANP )
خلاصه مقاله : سابقه و هدف: پايداري بوم‌نظام‌هاي كشاورزي وابسته به توانايي آن‌ها در عرضه مجموعه‌ي كاملی از خدمات چندگانه بوم سازگانی (اكوسيستمي) به جاي خدمات توليدی صرف است. بوم‌نظام ­ها همچنين بايد شبكه ­اي از خدمات تنظيمي و حمايتي مانند حاصل­ خيزي خاك، مهار و مدیریت (كنترل) آفات و گرده افشاني را فراهم سازند. در اين رابطه، بوم نظام ­هاي مختلف كشاورزي براي ايجاد تعادل بين خدمات چندگانه اكوسيستمي توسعه يافته ­اند. بر اين مبنا، هدف این تحقيق ارزيابي بوم نظام هاي مختلف (صنعتي، ارگانيك و رايج) از لحاظ توليد خدمات اكوسيستمي در ارتباط با معيارهاي پايداري كشاورزي با استفاده از فرايند تحليل شبكه بود. در اين بررسی، چارچوب بوم­ شناختی (اكولوژيكي) –اجتماعي توسعه يافته توسط لسکورت براي مديريت زيست بومي بوم نظام­ هاي كشاورزي استفاده شد. اين مدل به بازنمايي نظام ­مند و شفاف سامانه اجتماعي-بوم ­شناختی و ارتباطات پویای بين آن‌ها مي ­پردازد. اين مدل همچنين نشان مي ­دهد كه چگونه فعاليت­ هاي مديريتي با اثرگذاری­ های چندگانه، مي­ تواند زمینه تولید خدمات مختلف را فراهم سازد. با استفاده از اين چارچوب، رابطه ­های خدمات اكوسيستمي بر مبنای دو نوع ساز و کار اثرگذار بر این رابطه ­ها گروه بندي مي‌شود: 1) اثرات محرك ­ها (بوم نظام­ هاي صنعتي، ارگانيك و رايج) بر خدمات چندگانه اكوسيستمي و 2) تعامل ميان خدمات اكوسيستمي.مواد و روش ­ها: در اين بررسی، از فرايند تحليل شبکه‌ای براي مقايسه بوم نظام‌هاي مختلف در رابطه با خدمات اكوسيستمي طي چهار مرحله استفاده شد: طراحي شبكه شامل تعيين مؤلفه‌هاي اصلي بوم نظام و رابطه ­های بين آن‌ها (بوم نظام‌هاي كشاورزي و شاخص‌هاي مرتبط با خدمات اكوسيستمي)؛ 2) ارزيابي مقايسه­ اي اهميت نسبي مؤلفه­ ها بر مبنای نظرهای كارشناسان و كشاورزان؛ 3) محاسبه بردار اولويت­ ها و تلخيص اهميت كلي مؤلفه­ ها (بوم نظام ­ها) در نظام كشاورزي؛ و 4) اعتبار‌بخشي به نتايج از طريق گروه كارشناسان.نتايج و بحث: نتایج تحقیق در رابطه با شاخص‌هاي مرتبط با خدمات اكوسيستمي از نظر پاسخگویان نشان داد که شاخص ­های فرآیندی و ساختاری آب و حفاظت خاک در کنار شاخص خدمت تولیدی (غذا) سنگ بنای یک نظام کشاورزی متعادل و پایدار هستند و بر همین مبنا بوم نظام‌های ارگانیک و صنعتی را بر بوم‌نظام سنتی برتر معرفی کرده‌اند. موضوعی که توسط برخی محققان نیز اشاره شده است. همچنین نتایج نشان داد كه خدمات توليدي، حمايتي، تنظيمي و فرهنگي به ترتيب بالاترين اولويت را در یک نظام متعادل و پایدار کشاورزی داشتند. موضوع مهم دیگر در این نتایج اهمیت بالای شاخص آب و تولید در رابطه با خدمات اکوسیستمی چهارگانه بود و همچنین مناسب‌ترین بوم نظام‌ها ارگانیک و صنعتی بود که اهمیت تلفیق آن‌ها را در یک بوم نظام مطلوب می‌رساند.  نتيجه ­گيري: بنابر نتايج و در هماهنگي با نظريه ­های Pretty et al. (2011) مي­توان استدلال كرد كه کشاورزی فشرده پایدار می‌تواند راه‌کار مناسبی براي ايجاد تعادل در بين خدمات اكوسيستمي در بوم نظام‌هاي كشاورزي باشد. در همین زمینه همچنین کیانی و همکاران ضمن بررسی شرایط استان‌های مختلف کشور از نظر پایداری تولید، تصریح می‌کنند که اگرچه فشرده‌سازی در کشاورزی ایران در طی 5 دهه گذشته افزایش یافته است، اما شاخص‌های مرتبط با ثبات و پایداری تولید کاهش یافته است؛ بنابراین تنها راه تأمین نیاز غذایی جمعیت آینده کشور افزایش کارآیی استفاده از نهاده‌ها و حرکت به سمت فشرده‌سازی پایدار می‌باشد که در آن ضمن توجه به مسئله ­های محیط زیستی مانند حفاظت آب ‌و خاک، شاخص‌های تولیدی نیز اهمیت فراوانی دارند.
تخصص ها : بوم نظام کشاورزی، تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره، خدمات اکوسیستمی، فرآیند تحلیل شبکه.
منابع : Andersen, P. S., Vejre, H., Dalgaard, T. and Brandt, J., 2013. An indicator-based method for quantifying farm multifunctionality. Ecological Indicators. 25, 166-179.*Bottero, M. and Ferretti, V., 2010. Integrating the analytic network process (ANP) and the driving force-pressure-state-impact-responses (DPSIR) model for the sustainability assessment of territorial transformations. Management of Environmental Quality: An International Journal. 21(5), 618-644.*Davarpanah, S., Hashemibonab S. and Khodaverdizadeh. M., 2017. Assessment of agricultural sustainability in Ardebil Province using a hybrid approach AHP and TOPSIS. Journal of Agroecology. 7 (2), 17-30.*Dee, L.E., Allesina, S., Bonn, A., Eklöf, A., Gaines, S.D., Hines, J., Jacob, U., McDonald-Madden, E., Possingham, H., Schröter M. and Thompson, R.M., 2017. Operationalizing network theory for ecosystem service assessments. Trends in Ecology and Evolution. 32(2), 118-130.*FAOSTAT, 2014. Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://faostat.fao.org/site/567/default.aspx#ancor.*Fish, R., Winter, M. and Lobley, M., 2014. Sustainable intensification and ecosystem services: new directions in agricultural governance. Policy Sciences. 47(1), 51-67.*Foley, J.A., Ramankutty, N., Brauman, K.A., Cassidy, E.S., Gerber, J.S., Johnston, M., Mueller, N.D., O’Connell, C., 2011. Solutions for a cultivated planet. Nature. 478, 337–342.*Garbach, K., Milder, J.C., Montenegro, M., Karp, D.S. and De Clerck, F.A.J., 2014. Biodiversity and ecosystem services in agroecosystems. Encyclopedia of agriculture and food systems. 2, 21-40.*Giri, S. and Nejadhashemi, A.P., 2014. Application of analytical hierarchy process for effective selection of agricultural best management practices. Journal of Environmental Management. 132, 165-177.*Kiani Freez, M.R., Kochaki, A.R., Nassiri Mahallati, M. and Zare Feizabadi, A., 2015. Effect of compression on diversity, Stability, Sustainability and land use in Iranian agriculture. Ph.D. Thesis. Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.*Lescourret, F., Magda, D., Richard, G., Adam-Blondon, A.F., Bardy, M., Baudry, J., Doussan, I., Dumont, B., Lefèvre, F., Litrico, I. and Martin-Clouaire, R., 2015. A social–ecological approach to managing multiple agro-ecosystem services. Current Opinion in Environmental Sustainability. 14, 68-75.*Letourneau, D.K. and Bothwell, S.G., 2008. Comparison of organic and conventional farms: challenging ecologists to make biodiversity functional. Frontiers in Ecology and the Environment. 6(8), 430-438.*Mahlouji Rad, M., Mobarghaee, N., Rezvani Moghaddam, P., Parsa, M., Shahnoushi Froshani, N. and Asadi, G.A., 2015. Comparison of value of ecosystem services in conventional and wheat and potato organic farms in Fariman city. Journal of Agroecology. 6(1), 151-165.*Martin-Guay, M.O., Paquette, A., Dupras, J. and Rivest, D., 2018. The new Green Revolution: Sustainable intensification of agriculture by intercropping. Science of the Total Environment. 615, 767-772.*Millennium Ecosystem Assessment, 2005. Summary for Decision Makers. In Ecosystems and Human Well-being: Synthesis, Washington, D.C.: Island Press, Island.*Philip Robertson, G., Gross, K.L., Hamilton, S. K., Landis, D. A., Schmidt, T. M., Snapp, S. S. and Swinton, S. M., 2014. Farming for ecosystem services: An ecological approach to production agriculture. BioScience. 64(5), 404-415.*Pilgrim, E.S., Macleod, C.J.A., Blackwell, M.S.A., Bol, R., Hogan, D.V., Chadwick, D.R., Cardenas, L., Misselbrook, T.H., Haygarth, P. M., Brazier, R. E., Hobbs, P., Hodgson, C., Jarvis, S., Dungait, J., Murray, P.J. and Firbank, L.G., 2010. Chapter four- Interactions among agricultural production and other ecosystem services delivered from European temperate grassland systems. Advances in Agronomy. 109, 117-154.*Power, A.G., 2010. Ecosystem services and agriculture: tradeoffs and synergies. Philosophical transactions of the Royal Society of London. Series B. 365, 2959–2971.*Pretty, J.N., Toulmin, C. and Williams, S., 2011. Sustainable intensification in African agriculture. International Journal of Agricultural Sustainability. 9, 5–24.*Reig, E., Aznar, J. and Estruch, V., 2010. A comparative analysis of the sustainability of rice cultivation technologies using the analytic network process. Spanish Journal of Agricultural Research. 8(2), 273-284.*Rezaei, M.E., Barmaki, M. and Veisi, H., 2018. Sustainability assessment of potato fields using the DEXi decision support system in Hamadan province, Iran. Journal of Integrative Agriculture. 17(11), 2583-2595.*Saaty, T.L. and Vargas, L.G., 2013. The logic of priorities: applications of business, energy, health and transportation. Socio-Economic Planning Sciences. 20(6), 327–331.*Saaty, T.L., 1999. Analytical Network Process, RWS Publications, USA.*Sandhu, H.S., Crossman, N.D. and Smith, F.P., 2012. Ecosystem services and Australian agricultural enterprises. Ecological Economics. 74, 19-26.*Schaller, L., Targetti, S., Villanueva, A.J., Zasada, I., Kantelhardt, J., Arriaza, M. and Majewski, E., 2018. Agricultural landscapes, ecosystem services and regional competitiveness—Assessing drivers and mechanisms in nine European case study areas. Land Use Policy. 76, 735-745.*Schipanski, M.E., Barbercheck, M., Douglas, M.R., Finney, D.M., Haider, K., Kaye, J.P., Kemanian, A.R., Mortensen, D.A., Ryan, M.R., Tooker, J. and White, C., 2014. A framework for evaluating ecosystem services provided by cover crops in agroecosystems. Agricultural Systems. 125, 12-22.*Wolfslehner, B., Vacik, H. and Lexer, M.J., 2005. Application of the analytic network process in multi-criteria analysis of sustainable forest management. Forest Eecology and Management. 207(1-2), 157-170.*Zebardast, E., 2010. Application of network analysis process (ANP) in urban and regional planning. The Art of Fine Arts - Architecture and Urbanism (Honarhaye-e-ziba – Architecture and Urbanism). 2 (41), 79-90.*
شماره صفحه :
از 69 تا 85


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
سیده سمانه سهرابی 1دانشگاه شهید بهشتی  hveisi@gmail.com 
هادی ویسی
(نویسنده مسئول)
2دانشگاه شهید بهشتی  hveisi@gmail.com 
کورس خوشبخت 3دانشگاه شهید بهشتی  hveisi@gmail.com 
توماس آلابان 4موسسه ملی تحقیقات کشاورزی فرانسه  hveisi@gmail.com 

کلیه حقوق این وب سایت برای دوفصلنامه علمی- پژوهشی کشاورزی بوم شناختی محفوظ می باشد .